Những kiểu phản ứng của trẻ

Nói về phản ứng đối với sự chỉ trích liên tục của cha mẹ đối với mớ tóc dài, một thiếu niên kể :

“Em nghĩ rằng em đã cắt nó đi nếu họ không hạch sách suốt ngày như thế. Nhưng chừng nào bố mẹ còn cố bắt em cắt đi thì em còn giữ nguyên nó như vậy !”.

Phản ứng của trẻ rất rõ ràng khi bố mẹ không đúng

Những phản ứng kiểu này của trẻ em có lẽ đã là phổ biến từ thời xa xưa rồi !

Căm ghét, uất hận, gây sự, trả thù

Sự “thống trị” của cha mẹ, mà trẻ thường xem là bất công, tước đoạt những nhu cầu của chúng ; và điều đó thường làm đứa trẻ trở nên hung hăng. Những người “nắm quyền lực” có thể chờ đợi những hậu quả của thái độ này, biểu hiện bằng đủ cách. Trẻ tìm cách hạ bệ họ, đối đáp thô bạo, cau có, chỉ trích gay gắt hoặc ngậm miệng không chịu nói ; chúng tìm cách xúc phạm và trả thù cha mẹ. Sự thèm muốn báo thù là hậu quả tự nhiên của cảm giác bị tuớc đoạt.

Nói dối, che gấu tình cảm

Nhiều trẻ em học được rất sớm rằng bằng cách nói dối, nó có thể tránh được nhiều sự trừng phạt, thậm chí có thể dành đuợc phần thuởng nửa. Mặc dù có một số lớn trẻ em nói dối cha mẹ, nhưng tôi rất tin tưởng rằng đó không phải là một khuynh hướng tự nhiên ở trẻ em. Đó chỉ là một phản xạ thích nghi đối với ý định sử dụng thưởng – phạt để điều khiển chúng. Nói chung, những ai than phiền rằng con cái che giấu họ chuyện của chúng đều là những người hay sử dụng hình phạt.

Kèm cặp gian lận, phản bội lẫn nhau giữa trẻ em

Trong một hệ thống thưởng phạt như vậy, điều tất nhiên là cuộc ganh đua giữa trẻ em để giành cho mình phần thưởng và đùn cho kẻ khác hình phạt. Rõ ràng là cha mẹ không thể nào phân phối luôn luôn đồng đều sự thưởng – phạt giữa các con, từ đó bọn trẻ ganh ghét, cãi lộn, tố cáp lẫn nhau là việc xảy ra thường xuyên.

Thô bạo, thống trị kẻ yếu hơn

Các nhà Tâm lý từ lâu đã biết cách phát hiện xem cha mẹ đối xử với trẻ thế nào bằng cách quan sát chúng chơi với búp bê. Nếu một đứa trẻ thích thống trị và trừng phạt búp bê thì hẳn là nó cũng được đối xử như vậy bởi cha mẹ. Và mỗi khi trội về sức mạnh hơn một đứa trẻ khác, nó liền đến lượt mình cố gắng thống trị và độc tài…